5 lưu ý khi Đào tạo & Hướng dẫn Sử dụng Thiết bị PCCC cho Nhân viên, Cư dân

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, các tòa nhà chung cư, văn phòng, nhà xưởng và trung tâm thương mại mọc lên ngày càng nhiều. Đi kèm với đó là nhu cầu cấp thiết về đào tạo phòng cháy chữa cháy (PCCC) cho nhân viên, cư dân và người lao động. Thực tế cho thấy, nhiều vụ hỏa hoạn đã để lại hậu quả nghiêm trọng, không phải vì thiếu thiết bị PCCC, mà vì mọi người không biết cách sử dụng hoặc xử lý tình huống.

Bài viết này sẽ chia sẻ 5 lưu ý quan trọng khi đào tạo & hướng dẫn sử dụng thiết bị PCCC để giúp doanh nghiệp, ban quản lý chung cư, cũng như từng cá nhân đảm bảo an toàn, giảm thiểu rủi ro.

Nội dung

Xác định đúng đối tượng và xây dựng chương trình đào tạo phù hợp

Không phải chương trình huấn luyện nào cũng áp dụng chung cho tất cả mọi người.

Nhân viên văn phòng: cần được đào tạo cách thoát hiểm, sử dụng bình chữa cháy xách tay, cách nhận biết tín hiệu báo cháy.
Cư dân chung cư: nên được hướng dẫn thoát nạn an toàn theo lối thoát hiểm, cách gọi cứu hỏa, cách sử dụng thiết bị cơ bản như chuông báo cháy, nút ấn khẩn cấp.
Nhân viên kỹ thuật – bảo vệ: cần tập trung sâu hơn vào vận hành hệ thống báo cháy trung tâm, máy bơm chữa cháy, kiểm tra áp lực nước, phối hợp với lực lượng PCCC chuyên nghiệp.
Công nhân nhà xưởng: được đào tạo thêm về phòng ngừa cháy nổ do hóa chất, điện công nghiệp, khí gas…

👉 Lưu ý: Nên khảo sát trước tình trạng hiểu biết của từng nhóm đối tượng, từ đó thiết kế chương trình thực tế, tránh lý thuyết quá nhiều hoặc không phù hợp với nhu cầu thực tế.

Hướng dẫn chi tiết cách sử dụng thiết bị PCCC

Các thiết bị PCCC có mặt ở hầu hết công trình, nhưng nếu không được hướng dẫn đúng cách, chúng có thể trở nên “vô dụng” trong tình huống khẩn cấp. Khi đào tạo, cần tập trung vào:

Bình chữa cháy xách tay (bột, CO₂, khí sạch):
- Kiểm tra chốt kẹp chì, đồng hồ áp suất trước khi sử dụng.
- Kéo chốt, hướng loa phun vào gốc lửa, bóp cò dứt khoát.
- Giữ khoảng cách an toàn (1,5 – 2 mét).
Hệ thống chữa cháy vách tường (họng nước, lăng vòi):
- Mở van cấp nước đúng kỹ thuật.
- Phối hợp hai người: một người giữ lăng phun, một người giữ cuộn vòi.
- Không quấn vòi chữa cháy quanh người khi sử dụng.
Hệ thống báo cháy tự động:
- Nhận biết tín hiệu đèn & âm thanh báo cháy.
- Cách ấn nút khẩn cấp để kích hoạt hệ thống.
- Liên hệ ngay với ban quản lý tòa nhà hoặc lực lượng cứu hỏa.
Các thiết bị an toàn khác: mặt nạ phòng độc, đèn exit chỉ dẫn thoát hiểm, búa thoát hiểm trong thang thoát hiểm…

👉 Lưu ý: Nên cho nhân viên, cư dân thực hành trực tiếp, thay vì chỉ nghe giảng lý thuyết. Việc cầm nắm, thao tác thật sẽ giúp họ nhớ lâu và phản xạ tốt hơn khi gặp sự cố.

Tổ chức diễn tập tình huống thực tế

Một buổi đào tạo PCCC sẽ thiếu hiệu quả nếu chỉ dừng lại ở hướng dẫn cơ bản. Cần diễn tập tình huống giả định để người học hiểu rõ quy trình ứng phó khi xảy ra hỏa hoạn.

Một số tình huống nên được áp dụng:

Cháy tại phòng điện – cách cắt nguồn điện và sử dụng bình CO₂.
Cháy tại khu bếp – sử dụng bình bột hoặc chăn dập lửa.
Khói dày đặc trong hành lang – cách dùng khăn ướt/mặt nạ phòng độc và di chuyển cúi thấp.
Tắc nghẽn lối thoát hiểm chính – cách tìm lối thoát hiểm phụ.

👉 Lưu ý: Khi diễn tập, cần có người hướng dẫn chuyên nghiệp theo sát để đảm bảo an toàn. Ngoài ra, nên đánh giá hiệu quả sau buổi diễn tập: thời gian thoát nạn, thao tác đúng/sai, mức độ phối hợp giữa các cá nhân.

Nhấn mạnh kỹ năng thoát hiểm và xử lý tình huống tâm lý

Trong hầu hết các vụ cháy, hoảng loạn và thiếu kỹ năng thoát hiểm mới là nguyên nhân chính khiến thương vong tăng cao, chứ không chỉ do ngọn lửa. Do đó, đào tạo PCCC cần đặc biệt lưu ý:

Giữ bình tĩnh: không chen lấn, xô đẩy khi thoát nạn.
Ghi nhớ sơ đồ thoát hiểm: cư dân và nhân viên phải được phổ biến vị trí cầu thang thoát hiểm, cửa thoát hiểm, điểm tập kết an toàn.
Kỹ năng di chuyển an toàn: cúi thấp người khi có khói, che mũi miệng bằng khăn ướt hoặc mặt nạ.
Không sử dụng thang máy khi có cháy.
Kỹ năng hỗ trợ người khác: dìu trẻ em, người già, người khuyết tật ra ngoài an toàn.

👉 Lưu ý: Đây là kỹ năng sống còn, nên được thực hành thường xuyên, không chỉ hướng dẫn một lần rồi để đó.

Định kỳ đào tạo lại và cập nhật kiến thức mới

Đào tạo PCCC không phải chỉ làm một lần là đủ. Các kỹ năng cần được ôn luyện định kỳ để tránh quên lãng.

Định kỳ 6 – 12 tháng: tổ chức huấn luyện lại cho nhân viên, cư dân.
Sau mỗi lần thay đổi hệ thống PCCC: cần cập nhật hướng dẫn vận hành mới.
Theo quy định pháp luật: nhiều ngành nghề bắt buộc phải huấn luyện PCCC định kỳ (như nhà xưởng, kho hàng, chung cư).
Cập nhật công nghệ mới: các thiết bị PCCC ngày càng hiện đại (bình khí sạch, hệ thống chữa cháy tự động, báo cháy thông minh IoT…), người dùng phải được hướng dẫn cách vận hành.

👉 Lưu ý: Có thể kết hợp tổ chức thi kiểm tra, trao chứng nhận huấn luyện PCCC, vừa tạo động lực, vừa đảm bảo tính nghiêm túc.

Kết luận

Việc trang bị đầy đủ thiết bị PCCC là cần thiết, nhưng chỉ có hiệu quả khi con người biết cách sử dụng đúng. Do đó, công tác đào tạo và hướng dẫn cho nhân viên, cư dân đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra hỏa hoạn.

Tóm lại, 5 lưu ý quan trọng khi đào tạo & hướng dẫn sử dụng thiết bị PCCC là: