Trong thời điểm quy định về phòng cháy chữa cháy ngày càng siết chặt, đặc biệt từ năm 2024 với Luật PCCC mới có hiệu lực từ 01/07/2025, việc xây dựng phương án chữa cháy cho công ty nhỏ là yêu cầu bắt buộc, không còn là khuyến nghị. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) vẫn lúng túng, không biết bắt đầu từ đâu, cần những gì, có bắt buộc nộp cho cơ quan chức năng không?

Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn bạn từng bước lập phương án chữa cháy đầy đủ – đúng chuẩn – dễ áp dụng dành cho mô hình công ty nhỏ, giúp bạn vừa tuân thủ luật, vừa đảm bảo an toàn cho nhân sự và tài sản.

Nội dung

I. Vì Sao Doanh Nghiệp Nhỏ Phải Có Phương Án Chữa Cháy?

1. Yêu cầu theo quy định pháp luật

Luật PCCC 2024 quy định mọi cơ sở kinh doanh, dù lớn hay nhỏ, nếu có sử dụng điện, có nhân sự, có thiết bị – đều phải xây dựng phương án chữa cháy.
Việc không có phương án hoặc phương án không đúng quy định sẽ bị xử phạt từ 5–30 triệu đồng tùy mức độ vi phạm.

2. Tăng cường tính chủ động – giảm thiệt hại

Có phương án chữa cháy giúp cán bộ, nhân viên biết phải làm gì khi có cháy xảy ra.
Giảm tối đa thiệt hại về người và tài sản nếu có tình huống khẩn cấp.

3. Là điều kiện bắt buộc để xin giấy phép hoạt động, PCCC, bảo hiểm cháy nổ

Phương án chữa cháy là một trong những tài liệu quan trọng để hoàn thiện hồ sơ xin cấp giấy phép PCCC.
Cơ sở không có phương án có thể bị từ chối cấp phép hoạt động.

II. Phương Án Chữa Cháy Gồm Những Gì?

Một phương án chữa cháy cơ bản cho công ty nhỏ thường bao gồm 5 phần chính:

Thông tin cơ bản về công ty
Mô tả nguy cơ cháy, vị trí dễ cháy
Tình huống giả định khi cháy xảy ra
Lực lượng, phương tiện và quy trình chữa cháy
Sơ đồ thoát hiểm & phân công nhiệm vụ cụ thể

III. Hướng Dẫn Xây Dựng Phương Án Chữa Cháy Cho Công Ty Nhỏ

1. Thu thập thông tin cơ bản

Tên doanh nghiệp, mã số thuế
Địa chỉ trụ sở làm việc
Quy mô: số lượng nhân viên, diện tích văn phòng
Lĩnh vực hoạt động: sản xuất, kinh doanh, dịch vụ
Sơ lược về các thiết bị sử dụng: điện, gas, máy móc

2. Đánh giá nguy cơ cháy – nổ

Các câu hỏi cần trả lời:

Khu vực nào trong công ty dễ phát sinh cháy?
(Phòng server, khu bếp, phòng máy lạnh, khu lưu trữ giấy tờ…)
Có sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt không?
Có chứa vật liệu dễ cháy không (giấy, vải, hóa chất, sơn…)?
Có bao nhiêu lối thoát hiểm?

✅ Mẹo: Gắn camera & cảm biến cảnh báo sớm tại những điểm nguy cơ cao sẽ giúp kiểm soát tốt hơn.

3. Xây dựng tình huống giả định

Mỗi phương án chữa cháy cần đưa ra ít nhất 01 tình huống cháy giả định cụ thể. Ví dụ:

Tình huống mẫu:

Vào lúc 10h30 sáng, nhân viên nghe thấy tiếng nổ nhỏ tại khu vực máy photocopy. Lửa bùng phát, khói bốc lên. Tình huống xảy ra tại tầng 2 văn phòng.

4. Đưa ra quy trình chữa cháy chi tiết

Quy trình cần được viết rõ ràng – ngắn gọn – theo từng bước cụ thể:

Bước 1: Phát hiện và cảnh báo

Người phát hiện cháy hô to “CHÁY CHÁY CHÁY”, nhấn nút báo cháy (nếu có).
Báo cho người quản lý, gọi 114.

Bước 2: Sơ tán nhân viên

Nhân viên di chuyển theo lối thoát hiểm gần nhất, không mang tài sản, không chen lấn.
Người được phân công sẽ hướng dẫn và kiểm tra lại từng phòng.

Bước 3: Dập lửa ban đầu

Dùng bình chữa cháy mini, chăn chống cháy để dập điểm cháy nhỏ.
Chỉ thực hiện nếu đảm bảo an toàn và có khoảng cách thoát thân.

Bước 4: Cắt điện toàn bộ khu vực

Người phụ trách kỹ thuật ngắt cầu dao điện chính để phòng chập cháy lan rộng.

Bước 5: Hướng dẫn lực lượng cứu hỏa khi tới nơi

Cử người ra đón, dẫn đường, cung cấp sơ đồ mặt bằng cho lực lượng 114.

5. Phân công nhiệm vụ chữa cháy

Vai trò	Người phụ trách
Người phát hiện cháy đầu tiên	Mọi nhân viên
Người gọi 114	Nhân viên lễ tân hoặc bảo vệ
Người ngắt điện	Kỹ thuật viên
Người hướng dẫn thoát nạn	Tổ trưởng an toàn
Người sơ cứu ban đầu	Nhân viên được tập huấn y tế
Người đón lực lượng PCCC	Quản lý cơ sở

6. Thiết lập sơ đồ mặt bằng – lối thoát nạn

Sơ đồ cần có:

Vị trí bình chữa cháy
Lối thoát hiểm
Nút báo cháy (nếu có)
Vị trí lắp đặt camera/sensor
Khu vực dễ cháy (bôi đỏ)

IV. Cần Bao Nhiêu Người Cho Đội Chữa Cháy Nội Bộ?

Theo quy định, mỗi công ty nhỏ (dưới 50 người) cần ít nhất 5 người được huấn luyện PCCC, trong đó:

1 người làm tổ trưởng
4 người chia theo ca hoặc theo khu vực

Cần lập danh sách có tên, số điện thoại, vị trí làm việc, để dễ kích hoạt khi có sự cố.

💡 Gợi ý: Mỗi năm nên tập huấn và diễn tập 1–2 lần để nhân viên ghi nhớ quy trình.

V. Cần Nộp Phương Án Chữa Cháy Cho Cơ Quan Nào?

✅ Trong các trường hợp sau, công ty bắt buộc nộp phương án:

Có từ 10 nhân viên trở lên
Có sử dụng điện 3 pha, nhiều máy móc
Có kho chứa hàng, lưu trữ giấy tờ
Có tiếp khách hoặc kinh doanh trực tiếp tại trụ sở

Cơ quan tiếp nhận: Đội Cảnh sát PCCC & CNCH quận/huyện nơi công ty đặt trụ sở

VI. Những Lưu Ý Khi Lập Phương Án Chữa Cháy

Lưu ý	Giải thích
Ngôn ngữ rõ ràng, ngắn gọn	Không dùng thuật ngữ kỹ thuật khó hiểu
Không copy mẫu mạng – cần điều chỉnh theo thực tế	Mỗi công ty có kết cấu, thiết bị, nhân lực khác nhau
Sử dụng sơ đồ minh họa cụ thể	Giúp dễ hình dung khi xử lý tình huống
In sẵn 3 bản: lưu nội bộ, treo tại chỗ, nộp cơ quan chức năng	Đảm bảo minh bạch và sẵn sàng
Kèm danh sách thiết bị PCCC hiện có	Gồm loại bình chữa cháy, số lượng, năm sản xuất

VII. Mẫu Tình Huống Cháy Đơn Giản Cho Công Ty Nhỏ

Tình huống: Cháy xảy ra do sự cố chập điện tại khu vực bếp ăn công ty vào lúc 12h15 trưa. Lúc này có 8 nhân viên đang ăn trưa.

Diễn biến xử lý:

Nhân viên phát hiện cháy lập tức hô to, báo lễ tân gọi 114.
Một người dùng bình bột ABC xịt vào ổ điện.
Cả nhóm nhanh chóng di chuyển theo lối thoát nạn.
Người quản lý ngắt điện tổng, đón lực lượng PCCC.
Đám cháy được khống chế trong 7 phút.

Kết Luận: Chủ Động Xây Dựng Phương Án PCCC Là Bảo Vệ Doanh Nghiệp

Việc xây dựng phương án chữa cháy cho công ty nhỏ không tốn nhiều chi phí, nhưng lại có thể cứu cả một doanh nghiệp trong tình huống nguy cấp.

Đừng đợi đến khi cháy xảy ra mới tìm cách xử lý. Hãy bắt đầu từ hôm nay: