Kiểm tra an toàn PCCC cho doanh nghiệp không chỉ là việc “đối phó” khi có đoàn thanh tra đến làm việc mà còn là cách chủ động bảo vệ tính mạng con người và tài sản. Theo quy định tại Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Luật Phòng cháy, chữa cháy, mọi doanh nghiệp – dù lớn hay nhỏ – đều phải thực hiện tự kiểm tra định kỳ công tác PCCC tại cơ sở của mình. Việc này giúp phát hiện sớm rủi ro cháy nổ, khắc phục kịp thời vi phạm và đảm bảo đủ điều kiện pháp lý khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra đột xuất.

Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu checklist chi tiết giúp doanh nghiệp tự kiểm tra an toàn PCCC một cách hiệu quả, đúng chuẩn quy định.
Nội dung
Kiểm tra hồ sơ, giấy tờ pháp lý về PCCC
Một trong những nội dung đầu tiên trong kiểm tra an toàn PCCC cho doanh nghiệp chính là rà soát lại toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan. Đây là cơ sở chứng minh doanh nghiệp đã tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp cần đảm bảo có đầy đủ:
Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế PCCC (đối với công trình thuộc danh mục bắt buộc thẩm duyệt).
Biên bản nghiệm thu PCCC sau khi hoàn thành xây dựng, lắp đặt hệ thống.
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ PCCC (nếu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này).
Hồ sơ theo dõi, quản lý công tác PCCC: nhật ký kiểm tra, huấn luyện, biên bản bảo trì thiết bị.
Phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã được phê duyệt.
🔎 Lưu ý: Thiếu hoặc sai sót giấy tờ là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp bị xử phạt hành chính, thậm chí bị đình chỉ hoạt động.
Kiểm tra trang thiết bị PCCC
Phần quan trọng nhất của kiểm tra an toàn PCCC cho doanh nghiệp chính là đánh giá tình trạng hoạt động của các thiết bị phòng cháy, chữa cháy.
Các hạng mục cần kiểm tra gồm:
Bình chữa cháy xách tay: đảm bảo còn đầy, còn hạn sử dụng, tem kiểm định rõ ràng, van và chốt an toàn nguyên vẹn.
Tủ trung tâm báo cháy: kiểm tra đèn tín hiệu, còi báo, khả năng nhận và truyền tín hiệu từ đầu báo.
Đầu báo khói, báo nhiệt: đảm bảo không bị bụi che, được lắp đúng độ cao và khu vực yêu cầu.
Đèn sự cố và đèn exit thoát hiểm: phải sáng khi mất điện, pin dự phòng hoạt động tốt.
Hệ thống chữa cháy tự động (nếu có): như sprinkler, vòi phun, bơm chữa cháy, nguồn nước dự trữ – đều cần vận hành thử định kỳ.
💡 Mẹo nhỏ: Hãy dán tem ghi ngày kiểm tra định kỳ và ký xác nhận của người phụ trách để chứng minh thiết bị luôn trong tình trạng hoạt động tốt khi thanh tra.
Đảm bảo lối thoát hiểm, biển chỉ dẫn và khu vực an toàn
Không ít vụ cháy gây thương vong lớn chỉ vì lối thoát hiểm bị khóa hoặc che khuất. Vì vậy, doanh nghiệp cần:
Kiểm tra tất cả các lối thoát hiểm luôn mở, không bị chắn bởi vật dụng hay hàng hóa.
Biển chỉ dẫn “LỐI THOÁT HIỂM” phải phát sáng hoặc dạ quang, nhìn rõ trong điều kiện khói bụi.
Hành lang, cầu thang phải thông thoáng, có đèn chiếu sáng khẩn cấp hoạt động tốt.
Khu vực tập kết người sau khi thoát hiểm được đánh dấu rõ ràng, không bị chiếm dụng làm kho chứa.
⚠️ Một lỗi nghiêm trọng thường gặp: Doanh nghiệp tận dụng khu vực hành lang làm nơi để hàng tạm thời. Đây là lỗi bị xử phạt rất nặng khi thanh tra PCCC phát hiện.
Kiểm tra hệ thống điện – nguyên nhân hàng đầu gây cháy
Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC, hơn 60% vụ cháy trong nhà xưởng và văn phòng xuất phát từ sự cố điện. Do đó, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng:
Không sử dụng dây dẫn, ổ cắm, cầu dao quá tải hoặc đã cũ.
Không câu móc, kéo dây điện tạm bợ.
Tủ điện cần có thiết bị ngắt tự động (CB) và biển cảnh báo nguy hiểm điện áp cao.
Thực hiện đo kiểm định kỳ hệ thống điện, nhất là khu vực sản xuất, kho hàng, phòng máy chủ.
Không để vật dễ cháy (giấy, vải, thùng carton…) gần nguồn điện, bóng đèn công suất lớn.
🔧 Khuyến nghị: Nên lập sổ theo dõi và dán tem kiểm tra an toàn điện 6 tháng/lần để dễ chứng minh khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Đào tạo và thực tập phương án chữa cháy
Một hệ thống thiết bị hiện đại sẽ vô nghĩa nếu con người không biết cách sử dụng. Vì vậy, trong checklist kiểm tra an toàn PCCC cho doanh nghiệp, yếu tố con người luôn được đặt lên hàng đầu.
Doanh nghiệp cần:
Tổ chức huấn luyện PCCC ít nhất 1 lần/năm cho toàn thể nhân viên.
Thành lập đội PCCC cơ sở từ 5–10 người, được cấp chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ.
Tập huấn kỹ năng sử dụng bình chữa cháy, thoát hiểm, cứu nạn cứu hộ.
Tổ chức diễn tập phương án chữa cháy giả định có sự tham gia của lực lượng chức năng.
🧯 Ghi nhớ: Khi thanh tra, cơ quan PCCC có thể yêu cầu doanh nghiệp trình chứng chỉ huấn luyện PCCC hoặc biên bản diễn tập – nếu thiếu, có thể bị xử phạt hành chính.
Đánh giá rủi ro và kế hoạch khắc phục
Bên cạnh việc kiểm tra hiện trạng, doanh nghiệp nên tự đánh giá mức độ rủi ro cháy nổ theo từng khu vực: kho hàng, văn phòng, xưởng sản xuất, phòng máy, khu bếp ăn…
Sau đó, lập bảng đánh giá rủi ro với 3 mức độ: thấp – trung bình – cao để dễ theo dõi.
Với các khu vực rủi ro cao, doanh nghiệp cần:
Tăng cường hệ thống báo cháy, camera giám sát.
Trang bị thêm bình chữa cháy phù hợp (CO₂, bột, khí sạch…).
Lập kế hoạch khắc phục và ghi rõ thời hạn hoàn thành trong sổ kiểm tra PCCC nội bộ.
Chuẩn bị hồ sơ khi có đoàn thanh tra PCCC
Trước khi cơ quan chức năng đến làm việc, doanh nghiệp cần chuẩn bị:
Bộ hồ sơ PCCC hợp lệ (giấy chứng nhận, biên bản huấn luyện, nhật ký kiểm tra, tem kiểm định thiết bị).
Sơ đồ thoát nạn, sơ đồ bố trí thiết bị PCCC dán tại vị trí dễ quan sát.
Báo cáo tóm tắt công tác PCCC định kỳ trong 12 tháng gần nhất.
Biên bản khắc phục vi phạm (nếu có) của các đợt kiểm tra trước đó.
✅ Khi có checklist rõ ràng, doanh nghiệp sẽ tự tin tiếp đón đoàn thanh tra mà không lo bị xử phạt hay bị tạm đình chỉ hoạt động.
Kết luận
Tự kiểm tra an toàn PCCC cho doanh nghiệp không chỉ giúp tránh bị xử phạt hành chính mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ con người và tài sản. Một doanh nghiệp an toàn về PCCC thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự chuyên nghiệp và ý thức cộng đồng.
Hãy chủ động xây dựng văn hóa an toàn PCCC, thường xuyên rà soát thiết bị, huấn luyện nhân viên và hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Khi đó, dù có bất kỳ cuộc thanh tra nào, doanh nghiệp vẫn luôn sẵn sàng và vững vàng trước mọi tình huống.
