Khác với một dự án nhà xưởng xây mới, thi công chữa cháy vách tường trong nhà xưởng đang hoạt động phải giải quyết đồng thời hai yêu cầu: hoàn thiện hệ thống PCCC và duy trì hoạt động sản xuất an toàn.

Đây là một bài toán không đơn giản.

Nhà máy có thể đang vận hành dây chuyền liên tục, máy móc có giá trị lớn, hàng hóa tập kết trong kho và hàng trăm người lao động làm việc mỗi ngày. Việc khoan cắt, kéo ống, đấu nối hoặc thay đổi hệ thống PCCC nếu không được tổ chức tốt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất.

Tuy nhiên, trì hoãn việc nâng cấp hệ thống chữa cháy cũng tạo ra rủi ro.

Giải pháp phù hợp là xây dựng phương án thi công theo từng khu vực, từng giai đoạn, ưu tiên an toàn và hạn chế tối đa thời gian ảnh hưởng đến dây chuyền.

Hệ thống chữa cháy vách tường là gì?

Hệ thống chữa cháy vách tường là hệ thống sử dụng các họng nước, vòi chữa cháy, lăng phun và mạng đường ống để cung cấp nước chữa cháy tại các khu vực được bảo vệ.

Tùy thiết kế, hệ thống có thể bao gồm:

Họng nước chữa cháy;
Tủ chữa cháy;
Vòi chữa cháy;
Lăng phun;
Van góc;
Đường ống chữa cháy;
Van khóa và van điều khiển;
Bơm chữa cháy;
Bể nước chữa cháy;
Thiết bị giám sát và cảnh báo liên quan.

Khác với sprinkler hoạt động tự động khi đầu phun đạt điều kiện kích hoạt, hệ thống họng nước vách tường thường được triển khai bởi con người khi phát hiện đám cháy.

Vì vậy, vị trí họng nước, khả năng tiếp cận, áp lực nước và bán kính bảo vệ đều cần được tính toán hợp lý.

Khi nào nhà xưởng cần thi công hoặc cải tạo hệ thống chữa cháy vách tường?

Có nhiều trường hợp doanh nghiệp cần triển khai thi công chữa cháy vách tường nhà xưởng.

Nhà xưởng mới mở rộng

Khi diện tích sản xuất tăng, hệ thống hiện hữu có thể không còn bao phủ đầy đủ khu vực mới.

Thay đổi dây chuyền sản xuất

Việc thay đổi máy móc, nguyên liệu hoặc công năng có thể làm thay đổi mức độ nguy hiểm cháy.

Hệ thống cũ xuống cấp

Đường ống, van, tủ chữa cháy hoặc thiết bị có thể bị ăn mòn, hư hỏng sau thời gian dài vận hành.

Không đáp ứng yêu cầu thiết kế hiện tại

Một số nhà xưởng được xây dựng từ nhiều năm trước và hệ thống PCCC cần được rà soát, cải tạo theo yêu cầu áp dụng cho công trình.

Mở rộng kho hàng

Việc tăng diện tích hoặc thay đổi cách lưu trữ có thể khiến phương án chữa cháy hiện tại cần được đánh giá lại.

7 nguyên tắc quan trọng khi thi công trong nhà máy đang sản xuất

1. Không thi công đồng loạt

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.

Thay vì tháo dỡ hoặc ngừng hoạt động toàn bộ hệ thống, nhà thầu nên chia công trình thành các khu vực thi công.

Có thể triển khai theo nguyên tắc:

Khảo sát → cô lập khu vực → thi công → kiểm tra → nghiệm thu → chuyển sang khu vực tiếp theo.

Cách này giúp hạn chế phạm vi ảnh hưởng đến sản xuất.

2. Lập kế hoạch thi công ngoài giờ cao điểm

Những công việc gây tiếng ồn, rung hoặc ảnh hưởng đến vận hành nên được bố trí vào thời điểm phù hợp.

Nếu nhà máy hoạt động nhiều ca, có thể chia công việc theo từng khung giờ để giảm ảnh hưởng đến dây chuyền.

3. Kiểm soát nguồn nhiệt và công việc nóng

Cắt, hàn hoặc gia công kim loại trong nhà xưởng đang hoạt động tiềm ẩn nguy cơ cháy.

Nếu phát sinh công việc nóng, cần có biện pháp kiểm soát phù hợp, bao gồm khu vực làm việc, vật liệu dễ cháy xung quanh, phương tiện chữa cháy và người giám sát.

Không nên coi việc thi công PCCC là công việc “an toàn tuyệt đối” chỉ vì mục đích của nó là phòng cháy.

4. Duy trì phương án bảo vệ tạm thời

Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi cải tạo hệ thống.

Trong quá trình thi công, một phần hệ thống PCCC có thể phải tạm thời ngừng hoạt động hoặc cô lập.

Do đó, cần xác định phương án bảo vệ thay thế phù hợp trong thời gian thi công.

Có thể bao gồm tăng cường người giám sát, bố trí phương tiện chữa cháy xách tay, kiểm soát nguồn lửa và các biện pháp quản lý rủi ro khác tùy điều kiện công trình.

5. Phân khu rõ ràng

Khu vực thi công phải được phân định với khu vực sản xuất.

Điều này giúp:

Hạn chế người không phận sự đi vào;
Giảm nguy cơ va chạm máy móc;
Kiểm soát bụi và vật liệu;
Bảo vệ người lao động;
Hạn chế ảnh hưởng đến dây chuyền.

6. Kiểm tra từng đoạn ống trước khi chuyển giai đoạn

Không nên chờ hoàn thành toàn bộ hệ thống mới kiểm tra.

Mỗi khu vực sau khi lắp đặt nên được kiểm tra theo kế hoạch trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Điều này giúp phát hiện sớm lỗi đấu nối, rò rỉ hoặc sai lệch vị trí.

7. Phối hợp chặt chẽ với bộ phận sản xuất

Đơn vị thi công không thể hoạt động độc lập trong một nhà máy đang vận hành.

Cần có sự phối hợp giữa:

Chủ đầu tư → bộ phận sản xuất → bộ phận an toàn → bộ phận kỹ thuật → đơn vị PCCC.

Đặc biệt, mọi thay đổi liên quan đến khu vực sản xuất cần được thông báo trước để tránh xung đột giữa thi công và vận hành.

Quy trình thi công chữa cháy vách tường không làm gián đoạn sản xuất

Một quy trình được tổ chức tốt có thể gồm các bước sau.

Bước 1: Khảo sát hiện trạng

Kiểm tra toàn bộ hệ thống hiện có:

Đường ống;
Họng nước;
Tủ chữa cháy;
Bơm;
Bể nước;
Van;
Khu vực sản xuất;
Kho hàng;
Lối tiếp cận.

Đồng thời xác định các điểm có thể ảnh hưởng đến dây chuyền.

Bước 2: Đánh giá hệ thống hiện hữu

Không phải nhà máy nào cũng cần tháo bỏ toàn bộ hệ thống cũ.

Nếu một phần hệ thống còn đáp ứng yêu cầu, có thể nghiên cứu phương án tận dụng và cải tạo.

Điều này giúp giảm chi phí cũng như thời gian thi công.

Bước 3: Lập phương án phân khu

Chia nhà xưởng thành các khu vực thi công độc lập.

Mỗi khu vực cần xác định:

Phạm vi;
Thời gian;
Thiết bị cần sử dụng;
Điểm đấu nối;
Phương án cô lập;
Biện pháp bảo vệ tạm thời.

Bước 4: Chuẩn bị vật tư

Vật tư nên được chuẩn bị trước khi đưa vào khu vực sản xuất.

Việc này giúp giảm thời gian tập kết và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của nhà máy.

Bước 5: Thi công giá đỡ và đường ống

Tùy hiện trạng, đơn vị thi công có thể triển khai giá đỡ, đường ống và các thiết bị liên quan theo từng khu vực.

Bước 6: Lắp đặt tủ và họng nước

Tủ chữa cháy và họng nước cần được bố trí tại vị trí thuận tiện cho việc tiếp cận và thao tác.

Bước 7: Đấu nối với hệ thống cấp nước

Đây là giai đoạn cần được kiểm soát chặt chẽ vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống đang hoạt động.

Bước 8: Kiểm tra và thử nghiệm

Sau khi hoàn thành từng khu vực, cần tiến hành kiểm tra theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật áp dụng.

Bước 9: Hoàn thiện và bàn giao

Cuối cùng là hoàn thiện hồ sơ, đánh dấu vị trí thiết bị, hướng dẫn vận hành và lập kế hoạch kiểm tra bảo trì.

Làm thế nào để thi công mà không phải dừng toàn bộ nhà máy?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất của chủ đầu tư.

Giải pháp nằm ở phân kỳ thi công.

Thay vì:

Dừng nhà máy → tháo toàn bộ hệ thống → thi công → lắp lại → vận hành

có thể nghiên cứu phương án:

Khảo sát → chia khu vực → thi công từng khu vực → kiểm tra → đưa khu vực hoàn thành vào trạng thái sẵn sàng → tiếp tục khu vực tiếp theo.

Cách tiếp cận này không có nghĩa là nhà máy luôn có thể vận hành 100% trong suốt quá trình thi công.

Một số công việc bắt buộc vẫn có thể yêu cầu tạm dừng hoặc cô lập thiết bị, tùy hiện trạng.

Mục tiêu thực tế là giảm phạm vi và thời gian gián đoạn xuống mức cần thiết, thay vì cam kết tuyệt đối “không dừng sản xuất”.

Những vị trí cần đặc biệt lưu ý khi lắp đặt họng nước vách tường

Vị trí họng nước không nên được xác định chỉ dựa trên khoảng trống còn lại trên tường.

Cần xem xét:

Lối đi;
Cửa thoát nạn;
Máy móc;
Kệ hàng;
Vật cản;
Chiều cao;
Khả năng tiếp cận;
Phạm vi bảo vệ;
Điều kiện thao tác khi có sự cố.

Một họng nước được lắp đẹp nhưng bị máy móc hoặc hàng hóa che chắn sẽ không mang lại giá trị thực tế như mong muốn.

Thi công chữa cháy vách tường kết hợp sprinkler

Đối với nhà xưởng hiện đại, hệ thống vách tường có thể được thiết kế cùng với hệ thống sprinkler để tạo nhiều lớp bảo vệ.

Sprinkler có khả năng tự động phun nước khi đầu phun đạt điều kiện kích hoạt.

Họng nước vách tường cung cấp phương tiện để lực lượng tại chỗ triển khai chữa cháy.

Hai hệ thống có chức năng khác nhau nhưng có thể được tính toán và bố trí đồng bộ trong tổng thể hệ thống PCCC.

Đặc biệt, khi cải tạo nhà xưởng đang hoạt động, việc phối hợp hai hệ thống cần được nghiên cứu ngay từ giai đoạn thiết kế để tránh phải tháo dỡ hoặc di chuyển đường ống nhiều lần.

Những sai lầm thường gặp khi thi công PCCC trong nhà xưởng đang hoạt động

Thi công trước, khảo sát sau

Đây là nguyên nhân khiến phát sinh nhiều thay đổi trong quá trình thi công.

Không có phương án phân khu

Thi công không kiểm soát có thể ảnh hưởng đến dây chuyền đang hoạt động.

Cô lập hệ thống nhưng không có biện pháp thay thế

Đây là rủi ro lớn về an toàn.

Tập kết vật tư ngay tại khu vực sản xuất

Có thể gây cản trở lối đi và ảnh hưởng đến vận hành.

Không kiểm tra sau từng giai đoạn

Sai sót nhỏ có thể kéo theo việc phải tháo dỡ nhiều hạng mục.

Không cập nhật bản vẽ hoàn công

Sau cải tạo, nếu hồ sơ không được cập nhật, việc bảo trì và sửa chữa sau này sẽ khó khăn hơn.

Chi phí thi công chữa cháy vách tường phụ thuộc vào yếu tố nào?

Chi phí không chỉ phụ thuộc vào số lượng họng nước.

Các yếu tố chính gồm:

Diện tích nhà xưởng;
Số lượng họng nước;
Chiều dài đường ống;
Loại và đường kính ống;
Số lượng van;
Giá đỡ;
Tình trạng hệ thống cũ;
Khả năng tận dụng đường ống hiện hữu;
Công suất bơm;
Dung tích bể;
Điều kiện thi công;
Thời gian thi công ngoài giờ;
Mức độ phức tạp của dây chuyền.

Đối với nhà xưởng đang vận hành, chi phí nhân công và tổ chức thi công có thể cao hơn dự án xây mới do phải chia nhỏ phạm vi và kiểm soát an toàn nghiêm ngặt hơn.

Tiêu chuẩn cần lưu ý khi thi công hệ thống chữa cháy vách tường

Khi thiết kế và thi công, doanh nghiệp cần xác định các quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy định pháp luật áp dụng cho công trình.

Có thể cần rà soát các tài liệu liên quan đến:

Hệ thống chữa cháy bằng nước;
Trang bị phương tiện PCCC;
An toàn cháy cho nhà và công trình;
Hệ thống cấp nước chữa cháy;
Yêu cầu nghiệm thu và quản lý hệ thống PCCC.

Trong đó, TCVN 7336:2021 liên quan đến thiết kế, lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước và bọt; TCVN 3890:2023 quy định về trang bị và bố trí phương tiện, hệ thống PCCC cho nhà và công trình.

Đối với yêu cầu an toàn cháy, cần xem xét QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 cùng các quy định hiện hành áp dụng cho dự án.

Ngoài tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ và quá trình thi công cần được kiểm soát theo quy định pháp luật PCCC hiện hành.

Checklist thi công chữa cháy vách tường trong nhà xưởng đang hoạt động

Trước khi bắt đầu dự án, chủ đầu tư nên kiểm tra:

Kết luận

Thi công chữa cháy vách tường trong nhà xưởng đang hoạt động không đơn thuần là lắp thêm đường ống và họng nước. Đây là bài toán tổng hợp giữa kỹ thuật PCCC, tổ chức thi công và quản lý hoạt động sản xuất.

Giải pháp hiệu quả nhất là khảo sát kỹ hiện trạng, chia nhỏ phạm vi thi công, lập kế hoạch theo từng giai đoạn và duy trì biện pháp bảo vệ phù hợp trong thời gian hệ thống được cải tạo.

Đặc biệt, doanh nghiệp không nên chỉ quan tâm đến việc hoàn thành nhanh. Một hệ thống chữa cháy vách tường chỉ thực sự có giá trị khi các họng nước tiếp cận được, đường ống đảm bảo khả năng cấp nước, thiết bị được bố trí hợp lý và toàn bộ hệ thống được kiểm tra trước khi đưa vào vận hành.

Với những nhà máy không thể dừng sản xuất trong thời gian dài, phương án thi công cuốn chiếu theo khu vực là hướng tiếp cận đáng cân nhắc. Khi được chuẩn bị tốt, doanh nghiệp có thể nâng cấp hệ thống PCCC mà vẫn duy trì phần lớn hoạt động sản xuất, đồng thời giảm rủi ro trong quá trình cải tạo.