Trong các công trình xây dựng hiện đại – từ tòa nhà văn phòng, chung cư, nhà xưởng, trung tâm thương mại đến bệnh viện, trường học – hệ thống báo cháy tự động là phần không thể thiếu nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản.

Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư và ban quản lý đặt ra câu hỏi:

“Chi phí bảo trì hệ thống báo cháy hàng năm có bắt buộc không?”
“Nếu không bảo trì, có bị phạt hay ảnh hưởng đến nghiệm thu?”

Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết, đồng thời cập nhật quy định mới 2025 về bảo trì – bảo dưỡng hệ thống báo cháy.

Nội dung

Hệ thống báo cháy là gì? Gồm những gì?

Hệ thống báo cháy tự động là thiết bị phát hiện và cảnh báo sớm cháy nổ, bao gồm:

Đầu báo khói, đầu báo nhiệt
Trung tâm báo cháy (tủ điều khiển)
Còi, chuông, đèn báo cháy
Nút nhấn khẩn cấp

Hệ thống này sẽ phát tín hiệu cảnh báo ngay khi phát hiện khói, nhiệt bất thường, giúp người trong khu vực có thể sơ tán sớm và kích hoạt lực lượng chữa cháy.

Hệ thống báo cháy có cần bảo trì định kỳ không?

CÓ. Theo quy định tại:

Luật PCCC sửa đổi 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025)
Nghị định 136/2020/NĐ-CP
Tiêu chuẩn TCVN 5738:2021 – Hệ thống báo cháy tự động

=> Tất cả hệ thống báo cháy phải được kiểm tra – bảo trì định kỳ tối thiểu 1 lần/năm.

Mục đích:

Đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định
Phát hiện sớm lỗi kỹ thuật, hỏng hóc
Đáp ứng điều kiện để được nghiệm thu, kiểm định
Giảm thiểu rủi ro khi có cháy thật sự

Bảo trì hệ thống báo cháy có bắt buộc không?

HOÀN TOÀN BẮT BUỘC. Đây là yêu cầu pháp lý rõ ràng tại:

Điều 17, Luật PCCC sửa đổi 2024: “Chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng hệ thống báo cháy, chữa cháy định kỳ theo quy chuẩn kỹ thuật.”
Mục 9.1.3 – TCVN 5738:2021: Hệ thống báo cháy phải được bảo dưỡng định kỳ, không ít hơn 12 tháng/lần.

Nếu không thực hiện bảo trì:

Có thể bị xử phạt từ 5 – 15 triệu đồng
Bị đình chỉ hoạt động nếu hệ thống mất tác dụng
Không được cấp chứng nhận nghiệm thu an toàn PCCC
Có thể mất quyền lợi bảo hiểm cháy nổ

Chi phí bảo trì hệ thống báo cháy hàng năm là bao nhiêu?

Chi phí bảo trì phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

Yếu tố ảnh hưởng	Mô tả
Quy mô hệ thống	Càng nhiều đầu báo, tầng lầu, thiết bị – chi phí càng cao
Loại thiết bị sử dụng	Thiết bị cao cấp (Siemens, Hochiki, Notifier…) có quy trình bảo trì riêng
Vị trí lắp đặt	Tòa nhà cao tầng, lắp trần kín… gây khó khăn trong kiểm tra
Tần suất bảo trì	Thông thường là 1 lần/năm, nhưng có nơi bảo trì 6 tháng/lần
Đơn vị thực hiện	Giá có thể chênh lệch tùy đơn vị có uy tín, chứng chỉ hành nghề

Mức chi phí tham khảo:

Loại hình công trình	Chi phí bảo trì (trung bình)
Văn phòng nhỏ (<500m²)	4 – 8 triệu đồng/năm
Tòa nhà văn phòng (1.000 – 5.000m²)	10 – 25 triệu đồng/năm
Chung cư – khu đô thị (trên 10.000m²)	30 – 100 triệu đồng/năm
Nhà máy, xưởng sản xuất	Theo thỏa thuận, có thể từ 10 triệu trở lên

Lưu ý: Chi phí này không bao gồm thay thế thiết bị hỏng hóc.

Quy trình bảo trì hệ thống báo cháy gồm những bước nào?

Một đơn vị chuyên nghiệp khi bảo trì hệ thống báo cháy sẽ thực hiện các bước sau:

Khảo sát thực tế hệ thống báo cháy
Vệ sinh đầu báo khói, đầu báo nhiệt (bụi bẩn làm giảm độ nhạy)
Kiểm tra trung tâm báo cháy, dây tín hiệu, nguồn điện
Test thực tế hệ thống bằng cách tạo khói nhân tạo hoặc kích hoạt đầu báo
Kiểm tra còi, đèn, nút nhấn khẩn
Ghi biên bản kiểm tra, đề xuất thay thế thiết bị nếu cần
Cập nhật nhật ký PCCC định kỳ

Nếu không bảo trì báo cháy thì có ảnh hưởng đến nghiệm thu không?

CÓ. Khi thẩm duyệt và nghiệm thu hệ thống PCCC (đặc biệt là với công trình mới), cơ quan chức năng sẽ kiểm tra:

Hồ sơ thiết kế – thi công
Hồ sơ bảo trì thiết bị
Lịch kiểm tra định kỳ
Biên bản kiểm tra vận hành

Nếu không có tài liệu chứng minh hệ thống báo cháy được bảo trì định kỳ, rất có thể bị từ chối nghiệm thu hoặc yêu cầu khắc phục.

Có bắt buộc ký hợp đồng bảo trì với đơn vị chuyên nghiệp không?

Theo quy định mới:

Chủ cơ sở có thể tự bảo trì nếu có đội ngũ chuyên môn, chứng chỉ hành nghề.
Tuy nhiên, thực tế phần lớn doanh nghiệp sẽ cần thuê đơn vị chuyên nghiệp, vì:
- Có thiết bị chuyên dụng kiểm tra
- Có chứng chỉ bảo trì – hành nghề PCCC
- Có khả năng cung cấp báo cáo, biên bản đúng mẫu

Lưu ý: Chỉ những đơn vị có giấy phép đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ PCCC do Bộ Công an cấp mới được phép bảo trì hệ thống báo cháy.

Làm sao để chọn đơn vị bảo trì báo cháy uy tín?

Dưới đây là một số tiêu chí bạn nên cân nhắc:

Có giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC
Có kinh nghiệm thi công – bảo trì nhiều công trình lớn
Đội ngũ kỹ thuật có chứng chỉ đào tạo PCCC
Có quy trình làm việc minh bạch, hợp đồng rõ ràng
Có khả năng cung cấp biên bản, nhật ký, hồ sơ nghiệm thu chuẩn mẫu

Việc chọn đúng đơn vị uy tín giúp doanh nghiệp yên tâm về pháp lý – kỹ thuật, đặc biệt trong các đợt thanh tra, kiểm tra đột xuất.

Những lỗi thường gặp do không bảo trì hệ thống báo cháy

Nếu không thực hiện bảo trì định kỳ, hệ thống báo cháy có thể gặp các lỗi như:

Đầu báo khói bị bụi, côn trùng chui vào, không còn độ nhạy
Trung tâm báo cháy bị treo, không phản hồi
Còi – đèn không hoạt động khi có cháy thật
Nút nhấn khẩn bị hỏng, không kích hoạt được
Nguồn điện ắc quy bị hỏng, mất điện là hệ thống tê liệt

Tất cả lỗi trên đều gây nguy hiểm cho người và tài sản, đồng thời gây rủi ro pháp lý nghiêm trọng cho chủ đầu tư.

Gợi ý kế hoạch bảo trì hệ thống báo cháy hiệu quả

Để hệ thống báo cháy luôn hoạt động ổn định, bạn nên xây dựng kế hoạch sau:

Hạng mục	Tần suất	Ghi chú
Kiểm tra sơ bộ thiết bị (bằng mắt thường)	1 lần/tháng	Do nhân viên nội bộ thực hiện
Kiểm tra chức năng thiết bị	1 lần/6 tháng	Test còi, đầu báo, nút nhấn
Bảo trì toàn hệ thống	1 lần/năm	Do đơn vị chuyên nghiệp thực hiện
Cập nhật nhật ký PCCC	Hằng tháng/quý	Đáp ứng yêu cầu khi kiểm tra

Bảo trì hệ thống báo cháy hàng năm không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc theo Luật PCCC sửa đổi 2024.
Việc chủ động bảo trì định kỳ giúp: