Nhà xưởng là khu vực có nguy cơ cháy cao do thường tập trung máy móc, nguyên vật liệu, hàng hóa, hệ thống điện và nhiều nguồn phát sinh nhiệt. Chỉ một sai sót trong thiết kế hoặc vận hành cũng có thể khiến doanh nghiệp phải sửa chữa, bổ sung hệ thống hoặc điều chỉnh hồ sơ khi kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Đặc biệt, từ ngày 01/07/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 có hiệu lực. Cùng thời điểm, Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật cũng bắt đầu có hiệu lực.

Năm 2026, doanh nghiệp khi rà soát quy định PCCC nhà xưởng không nên chỉ kiểm tra xem đã có bình chữa cháy hay chưa. Việc đánh giá cần được thực hiện đồng bộ từ hồ sơ pháp lý, giải pháp kiến trúc, lối thoát nạn, hệ thống báo cháy, chữa cháy, nguồn nước, điện phục vụ PCCC đến công tác quản lý và duy trì điều kiện an toàn.

Dưới đây là những lỗi phổ biến mà chủ đầu tư và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Nội dung

1. Hồ sơ PCCC không còn phù hợp với hiện trạng nhà xưởng

Một trong những lỗi phổ biến nhất là hồ sơ PCCC và công trình thực tế không thống nhất.

Trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp có thể mở rộng nhà xưởng, thay đổi dây chuyền, tăng diện tích kho, bổ sung máy móc hoặc thay đổi công năng một khu vực. Tuy nhiên, bản vẽ và hồ sơ PCCC ban đầu vẫn được giữ nguyên.

Điều này có thể dẫn đến tình trạng:

Mặt bằng thực tế khác bản vẽ.
Vị trí vách ngăn cháy không đúng thiết kế.
Số lượng hoặc vị trí đầu phun sprinkler thay đổi.
Hệ thống báo cháy không bao phủ khu vực phát sinh mới.
Lối thoát nạn bị thay đổi.
Công năng kho, sản xuất, văn phòng không còn giống hồ sơ ban đầu.

Theo quy định PCCC nhà xưởng, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến sự phù hợp giữa công trình, công năng sử dụng và giải pháp an toàn PCCC thay vì chỉ tập trung vào việc “có đủ thiết bị”.

2. Bố trí hàng hóa làm cản trở lối thoát nạn

Lối thoát nạn là một trong những hạng mục dễ bị ảnh hưởng trong quá trình vận hành nhà xưởng.

Ban đầu, doanh nghiệp có thể bố trí lối đi đúng thiết kế. Nhưng khi lượng hàng hóa tăng, pallet, thùng carton, nguyên vật liệu hoặc thành phẩm có thể được đặt tạm vào hành lang và khu vực gần cửa thoát hiểm.

Một số trường hợp còn sử dụng lối thoát nạn làm nơi tập kết hàng hóa.

Đây là lỗi đặc biệt nguy hiểm vì khi xảy ra cháy, khói và nhiệt đã làm giảm đáng kể khả năng thoát người. Nếu đường thoát nạn tiếp tục bị thu hẹp hoặc bị che chắn, thời gian thoát hiểm sẽ bị kéo dài.

Vì vậy, doanh nghiệp cần thường xuyên kiểm tra:

Hành lang thoát nạn.
Cửa thoát hiểm.
Cầu thang.
Lối tiếp cận phương tiện chữa cháy.
Khu vực tập kết khi có sự cố.
Biển chỉ dẫn và chiếu sáng sự cố.

3. Cửa thoát hiểm bị khóa hoặc khó mở

Đây là lỗi tưởng nhỏ nhưng có thể tạo ra hậu quả nghiêm trọng.

Trong quá trình quản lý nhà xưởng, một số doanh nghiệp khóa cửa để kiểm soát người ra vào hoặc chống mất cắp. Một số cửa khác bị che bởi hàng hóa, máy móc hoặc thiết bị.

Khi kiểm tra, doanh nghiệp cần bảo đảm hệ thống cửa và lối thoát nạn phù hợp với giải pháp thiết kế, cho phép người bên trong tiếp cận và thoát ra khi cần thiết.

Đặc biệt, không nên chỉ kiểm tra cửa vào thời điểm nghiệm thu. Quy định PCCC nhà xưởng phải được duy trì trong suốt quá trình hoạt động.

4. Hệ thống báo cháy không phù hợp với công năng nhà xưởng

Nhà xưởng có môi trường hoạt động rất khác nhau. Xưởng sản xuất, kho hàng, khu vực có bụi, khu vực có nhiệt độ cao hoặc nơi sử dụng vật liệu dễ cháy có thể yêu cầu giải pháp phát hiện cháy phù hợp.

Một lỗi thường gặp là doanh nghiệp lựa chọn thiết bị theo tiêu chí giá rẻ hoặc lắp đặt theo diện tích mà không đánh giá đầy đủ đặc điểm của khu vực.

Các vấn đề cần rà soát gồm:

Vị trí đầu báo.
Khoảng cách bố trí đầu báo.
Khả năng phát hiện cháy tại các khu vực khuất.
Tủ trung tâm báo cháy.
Nguồn điện chính và nguồn dự phòng.
Chuông, đèn báo cháy.
Liên động với các hệ thống liên quan.

Thông tư 36/2025/TT-BCA là một trong những văn bản được ban hành để quy định chi tiết một số nội dung của Luật PCCC và CNCH và Nghị định 105/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/07/2025.

5. Hệ thống sprinkler không đáp ứng yêu cầu thiết kế

Đối với nhiều nhà xưởng, hệ thống chữa cháy tự động sprinkler là hạng mục quan trọng trong chiến lược kiểm soát đám cháy.

Lỗi không chỉ nằm ở việc “có lắp sprinkler hay không”, mà còn có thể phát sinh từ quá trình thiết kế và thi công như:

Mật độ đầu phun không phù hợp.
Vị trí đầu phun bị che chắn.
Bố trí đầu phun không phù hợp với kết cấu mái.
Thay đổi chiều cao chất hàng nhưng không đánh giá lại hệ thống.
Khu vực cải tạo chưa được bổ sung đầu phun.
Đường ống hoặc van khu vực không được kiểm tra, bảo trì đầy đủ.

Đặc biệt, khi doanh nghiệp thay đổi cách xếp hàng hoặc tăng chiều cao lưu trữ, cần đánh giá lại sự phù hợp của giải pháp chữa cháy thay vì mặc định rằng hệ thống cũ vẫn đáp ứng.

6. Máy bơm chữa cháy và nguồn nước không được kiểm tra thường xuyên

Một hệ thống chữa cháy có thể được thiết kế đúng nhưng không đảm bảo hiệu quả nếu nguồn nước hoặc cụm bơm không sẵn sàng hoạt động.

Các vấn đề doanh nghiệp thường bỏ sót gồm:

Bể nước chữa cháy không đảm bảo tình trạng vận hành.
Van bị đóng sai trạng thái.
Tủ điều khiển bơm gặp sự cố.
Bơm không được kiểm tra định kỳ.
Áp lực hoặc lưu lượng thực tế không phù hợp với yêu cầu thiết kế.
Đường ống bị rò rỉ hoặc xuống cấp.
Không có quy trình kiểm tra và ghi nhận tình trạng hệ thống.

Vì vậy, kiểm tra PCCC nhà xưởng phải bao gồm cả khả năng vận hành thực tế của hệ thống chứ không dừng ở việc kiểm tra hình thức.

7. Trang bị bình chữa cháy nhưng bố trí không hợp lý

Bình chữa cháy là thiết bị phổ biến nhất trong nhà xưởng. Tuy nhiên, “có bình” không đồng nghĩa với “đáp ứng yêu cầu”.

Doanh nghiệp cần xem xét loại bình, số lượng, vị trí bố trí và khả năng tiếp cận.

Một số lỗi thường gặp:

Bình bị che khuất bởi hàng hóa.
Đặt bình quá xa khu vực cần sử dụng.
Bình hết hạn hoặc không được kiểm tra.
Chọn phương tiện chữa cháy không phù hợp với nguy cơ cháy.
Không có biển chỉ dẫn.
Nhân viên không biết cách sử dụng.

Đây cũng là lý do đào tạo và hướng dẫn nghiệp vụ PCCC cho lực lượng tại cơ sở có vai trò quan trọng trong công tác an toàn.

8. Hệ thống điện có nhiều điểm mất an toàn

Điện thường là một trong những nguồn nguy hiểm cần được kiểm soát chặt chẽ trong nhà xưởng.

Các lỗi có thể xuất hiện từ:

Dây dẫn quá tải.
Đấu nối tạm bợ.
Tủ điện không được bảo vệ phù hợp.
Dây điện xuống cấp.
Thiết bị điện đặt gần vật liệu dễ cháy.
Không kiểm tra hệ thống điện định kỳ.
Sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một hệ thống.

Khi kiểm tra nhà xưởng, doanh nghiệp không nên tách riêng “PCCC” và “an toàn điện”. Đây là hai nhóm vấn đề có liên hệ trực tiếp với nguy cơ cháy.

9. Không duy trì khoảng cách an toàn giữa nguồn nhiệt và vật liệu cháy

Trong khu vực sản xuất, nhiều thiết bị có thể phát sinh nhiệt, tia lửa hoặc bức xạ nhiệt.

Nếu doanh nghiệp đặt giấy, carton, nhựa, vải, dung môi hoặc các vật liệu dễ cháy quá gần nguồn nhiệt, nguy cơ cháy sẽ tăng cao.

Đặc biệt, khi dây chuyền sản xuất thay đổi, vị trí máy móc cũng có thể thay đổi theo. Vì vậy, việc đánh giá nguy cơ cháy cần được thực hiện lại sau mỗi lần cải tạo hoặc thay đổi bố trí.

10. Thiếu quy trình quản lý và kiểm tra PCCC nội bộ

Một nhà xưởng có hệ thống PCCC hiện đại nhưng thiếu quy trình quản lý vẫn có thể phát sinh rủi ro.

Doanh nghiệp nên xây dựng cơ chế kiểm tra thường xuyên đối với:

Hệ thống báo cháy.
Hệ thống chữa cháy.
Bình chữa cháy.
Lối thoát nạn.
Nguồn nước.
Máy bơm.
Hệ thống điện.
Kho chứa vật liệu dễ cháy.
Biển báo và đèn sự cố.
Công tác huấn luyện nhân viên.

Quan trọng hơn, kết quả kiểm tra cần được ghi nhận để phát hiện xu hướng xuống cấp trước khi trở thành lỗi nghiêm trọng.

11. Doanh nghiệp hiểu sai về “nghiệm thu PCCC”

Một quan niệm khá phổ biến là sau khi công trình hoàn thành và được chấp thuận về PCCC thì doanh nghiệp có thể duy trì nguyên trạng hệ thống mà không cần kiểm tra lại.

Thực tế, an toàn PCCC là yêu cầu cần được duy trì trong suốt quá trình hoạt động.

Nếu doanh nghiệp tự ý cải tạo, thay đổi công năng, tăng quy mô sản xuất hoặc thay đổi cách bố trí kho mà không đánh giá tác động đến hệ thống PCCC, các vấn đề có thể xuất hiện ngay cả khi công trình từng được nghiệm thu.

Vì vậy, quy định PCCC nhà xưởng cần được hiểu theo hướng quản lý liên tục, không phải chỉ là một thủ tục tại thời điểm đưa công trình vào sử dụng.

Quy định PCCC nhà xưởng mới nhất doanh nghiệp cần lưu ý

Khung pháp lý PCCC hiện nay đã có sự thay đổi đáng chú ý. Luật số 55/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025; Nghị định 105/2025/NĐ-CP cũng có hiệu lực cùng ngày và quy định chi tiết một số nội dung của Luật.

Bên cạnh đó, Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH, cũng có hiệu lực từ 01/07/2025.

Đáng chú ý, trong năm 2026 đã có các quyết định của cơ quan quản lý nhà nước đưa ra giải pháp kỹ thuật nâng cao an toàn PCCC đối với một số cơ sở, công trình không bảo đảm yêu cầu và khó khắc phục theo tiêu chuẩn, quy chuẩn tại thời điểm đưa vào hoạt động. Ví dụ, Bộ Công Thương ban hành Quyết định 1609/QĐ-BCT ngày 01/07/2026 và Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1074/QĐ-BXD ngày 29/06/2026 trong phạm vi quản lý tương ứng.

Điều này cho thấy doanh nghiệp sở hữu nhà xưởng cũ càng cần chủ động rà soát hiện trạng thay vì chờ đến khi có yêu cầu khắc phục.

Doanh nghiệp nên làm gì để hạn chế lỗi PCCC nhà xưởng?

Thay vì chỉ xử lý khi có đoàn kiểm tra, doanh nghiệp nên thực hiện một đợt rà soát tổng thể theo các nhóm sau:

Thứ nhất, kiểm tra hồ sơ: đối chiếu bản vẽ, hồ sơ pháp lý và hiện trạng công trình.

Thứ hai, kiểm tra kiến trúc: rà soát lối thoát nạn, cửa, hành lang, ngăn cháy, khoảng cách và phân khu chức năng.

Thứ ba, kiểm tra hệ thống: đánh giá báo cháy, sprinkler, họng nước, máy bơm, nguồn nước, bình chữa cháy và các hệ thống liên quan.

Thứ tư, kiểm tra vận hành: kiểm tra điện, nguồn nhiệt, kho hàng, dây chuyền sản xuất và cách bố trí vật liệu.

Thứ năm, kiểm tra con người: rà soát lực lượng PCCC tại cơ sở, nội quy, phương án xử lý sự cố và công tác huấn luyện.

Thứ sáu, lập kế hoạch khắc phục: phân loại lỗi theo mức độ nguy hiểm, ưu tiên những vấn đề có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và khả năng thoát nạn.

Kết luận

Tuân thủ quy định PCCC nhà xưởng không đơn giản là mua đủ bình chữa cháy hoặc lắp một hệ thống báo cháy. Một nhà xưởng an toàn phải có sự đồng bộ giữa thiết kế, hồ sơ, thiết bị, nguồn nước, lối thoát nạn, hệ thống điện và công tác quản lý vận hành.

Trong bối cảnh Luật PCCC và CNCH mới cùng các văn bản hướng dẫn đã được áp dụng từ 01/07/2025, doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống thay vì chỉ xử lý từng lỗi khi được yêu cầu.

Đặc biệt, với nhà xưởng đã hoạt động nhiều năm hoặc từng cải tạo, mở rộng, thay đổi công năng, việc kiểm tra PCCC nhà xưởng theo hiện trạng thực tế là bước cần thiết để phát hiện những điểm không còn phù hợp.

Một hệ thống PCCC được thiết kế đúng ngay từ đầu, thi công đúng hồ sơ và được kiểm tra định kỳ không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn giảm đáng kể nguy cơ thiệt hại về người, tài sản và gián đoạn sản xuất khi sự cố xảy ra.

Lưu ý: Khi áp dụng quy định PCCC nhà xưởng cho một dự án cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu đúng loại công trình, quy mô, công năng, thời điểm đưa vào hoạt động và các quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng tương ứng. Không nên áp dụng máy móc một giải pháp PCCC cho mọi loại nhà xưởng.

Rate this post