Đối với chủ đầu tư nhà máy, kho hàng và nhà xưởng sản xuất, tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng không chỉ là vấn đề hồ sơ pháp lý mà còn liên quan trực tiếp đến thiết kế, thi công, vận hành và khả năng được thẩm định, nghiệm thu công trình.

Từ ngày 01/07/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 chính thức có hiệu lực. Nghị định 105/2025/NĐ-CP cũng có hiệu lực cùng ngày, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật.

Đến năm 2026, hệ thống quy định tiếp tục được cập nhật. Đáng chú ý, Nghị định 69/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH, có hiệu lực từ tháng 4/2026.

Vì vậy, thay vì chỉ kiểm tra thiết bị PCCC ngay trước ngày đoàn làm việc, doanh nghiệp nên rà soát toàn bộ công trình theo một checklist thống nhất.

Bài viết dưới đây tập trung vào 10 hạng mục kiểm tra quan trọng theo góc nhìn thực tế, giúp chủ đầu tư phát hiện sớm những điểm có thể gây vướng mắc trong quá trình thẩm định và nghiệm thu.

Nội dung

1. Tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng không chỉ có một văn bản duy nhất

Một trong những hiểu nhầm phổ biến là chỉ cần áp dụng một tiêu chuẩn PCCC cho toàn bộ nhà xưởng.

Trên thực tế, tùy loại công trình và hệ thống được thiết kế, doanh nghiệp có thể phải đối chiếu nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy định pháp luật khác nhau.

Một số tài liệu kỹ thuật thường được quan tâm gồm:

TCVN 3890:2023 – Phương tiện PCCC cho nhà và công trình – Trang bị, bố trí.
TCVN 7336:2021 – Hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt – Yêu cầu thiết kế và lắp đặt.
TCVN 5738:2021 – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật.
TCVN 13456:2022 – Phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.
QCVN 06:2022/BXD và các nội dung sửa đổi, bổ sung có liên quan đến an toàn cháy cho nhà và công trình.
Các tiêu chuẩn chuyên ngành khác tùy đặc điểm công trình.

TCVN 3890:2023 quy định về trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống PCCC cho nhiều nhóm nhà, công trình; trong khi TCVN 7336:2021 tập trung vào hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt.

Đặc biệt, năm 2025 đã xuất hiện thêm các tiêu chuẩn mới liên quan đến hệ thống báo cháy và chữa cháy kho hàng. TCVN 7568-14:2025 quy định về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình; TCVN 14496:2025 đề cập đến hệ thống chữa cháy tự động bằng nước cho nhà kho.

Do đó, khi áp dụng tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng, cần xác định đúng loại công trình, công năng và hệ thống kỹ thuật thay vì sao chép hồ sơ của một dự án khác.

2. Hạng mục 1: Kiểm tra hồ sơ pháp lý và hồ sơ PCCC

Trước khi đoàn thẩm định làm việc, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hồ sơ liên quan đến công trình.

Hồ sơ nên được phân loại rõ ràng, tránh tình trạng tài liệu nằm rải rác ở nhiều bộ phận.

Các nhóm hồ sơ cần kiểm tra gồm:

Hồ sơ pháp lý của dự án.
Hồ sơ kiến trúc.
Hồ sơ kết cấu.
Hồ sơ thiết kế PCCC.
Hồ sơ thẩm định/thẩm duyệt theo trường hợp áp dụng.
Bản vẽ hệ thống báo cháy.
Bản vẽ hệ thống chữa cháy.
Bản vẽ thoát nạn.
Hồ sơ hoàn công.
Tài liệu kỹ thuật thiết bị.
Biên bản kiểm tra, thử nghiệm liên quan.

Điểm quan trọng là hồ sơ phải thống nhất với hiện trạng.

Nếu bản vẽ thể hiện một vị trí tủ chữa cháy nhưng thực tế đã di chuyển, hoặc hồ sơ thể hiện một cách bố trí công năng trong khi nhà xưởng đã thay đổi, đây là những vấn đề cần xử lý trước khi đoàn làm việc.

3. Hạng mục 2: Kiểm tra công năng và phân khu nhà xưởng

Đây là một trong những hạng mục quan trọng nhất khi đánh giá tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng.

Doanh nghiệp cần xác định rõ từng khu vực đang sử dụng để:

Sản xuất.
Lưu trữ nguyên liệu.
Lưu trữ thành phẩm.
Đóng gói.
Văn phòng.
Phòng kỹ thuật.
Phòng điện.
Phòng máy.
Khu vực chứa chất dễ cháy.
Khu vực có nguy cơ cháy đặc biệt.

Một nhà xưởng có thể thay đổi công năng sau khi hoàn thành xây dựng. Ví dụ, khu vực ban đầu thiết kế làm xưởng sản xuất nhưng sau đó được sử dụng làm kho hàng có chiều cao xếp hàng lớn.

Khi đó, giải pháp PCCC ban đầu có thể không còn phù hợp.

Vì vậy, trước khi đoàn thẩm định làm việc, cần đối chiếu:

Công năng thực tế → hồ sơ thiết kế → giải pháp PCCC → thiết bị đã lắp đặt.

Nếu bốn yếu tố này không thống nhất, doanh nghiệp nên xử lý trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

4. Hạng mục 3: Kiểm tra hệ thống báo cháy

Hệ thống báo cháy là một trong những hệ thống cần được kiểm tra kỹ cả về thiết kế lẫn khả năng hoạt động thực tế.

TCVN 5738:2021 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống báo cháy tự động; bên cạnh đó, TCVN 7568-14:2025 là tiêu chuẩn mới liên quan đến thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.

Doanh nghiệp nên kiểm tra:

Tủ trung tâm báo cháy.
Đầu báo khói.
Đầu báo nhiệt.
Nút nhấn báo cháy.
Chuông/còi/đèn báo cháy.
Nguồn điện chính.
Nguồn dự phòng.
Đường dây tín hiệu.
Tín hiệu sự cố.
Tình trạng hoạt động của từng vùng.

Đặc biệt, không nên chỉ kiểm tra xem thiết bị có “sáng đèn” hay không.

Cần thực hiện kiểm tra chức năng để xác định tín hiệu từ thiết bị đầu cuối có truyền chính xác về tủ trung tâm hay không.

5. Hạng mục 4: Kiểm tra hệ thống sprinkler

Với nhiều nhà xưởng, hệ thống sprinkler là một trong những hạng mục trọng tâm.

TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt.

Trước khi đoàn thẩm định làm việc, cần kiểm tra:

Số lượng đầu phun.
Chủng loại đầu phun.
Vị trí đầu phun.
Khoảng cách giữa các đầu phun.
Cao độ lắp đặt.
Vật cản xung quanh đầu phun.
Tuyến ống.
Van điều khiển.
Van báo động.
Đồng hồ áp lực.
Kết nối với hệ thống bơm.
Khả năng cấp nước.

Đối với kho hàng có chiều cao xếp hàng lớn, việc kiểm tra càng quan trọng. TCVN 14496:2025 đã đưa ra tiêu chuẩn riêng cho hệ thống chữa cháy tự động bằng nước đối với nhà kho có hàng hóa trên giá đỡ cao trong phạm vi tiêu chuẩn quy định.

Do đó, không nên áp dụng một cấu hình sprinkler giống nhau cho mọi nhà xưởng.

6. Hạng mục 5: Kiểm tra hệ thống họng nước chữa cháy

Hệ thống họng nước chữa cháy cần được kiểm tra cả vị trí lắp đặt và khả năng vận hành.

Các điểm cần rà soát gồm:

Vị trí tủ chữa cháy.
Khả năng tiếp cận.
Cuộn vòi.
Lăng phun.
Van góc.
Kích thước và tình trạng đường ống.
Áp lực nước.
Phạm vi bảo vệ.
Tình trạng tủ/họng nước.

Một lỗi thực tế khá phổ biến là tủ chữa cháy bị che khuất bởi máy móc, hàng hóa hoặc vật liệu sản xuất.

Về mặt hồ sơ có thể bố trí đúng, nhưng nếu hiện trạng khiến người sử dụng không thể tiếp cận nhanh thì vẫn cần xử lý.

7. Hạng mục 6: Kiểm tra máy bơm và nguồn nước chữa cháy

Hệ thống bơm là “trái tim” của hệ thống chữa cháy bằng nước.

Doanh nghiệp cần kiểm tra:

Bơm chính.
Bơm dự phòng.
Bơm duy trì áp lực.
Tủ điều khiển.
Nguồn điện.
Nguồn nhiên liệu đối với bơm diesel.
Chế độ tự động.
Chế độ bằng tay.
Đồng hồ áp lực.
Van hút và van đẩy.
Tình trạng đường ống hút.
Bể nước chữa cháy.

Không nên chỉ kiểm tra máy bơm có khởi động hay không.

Cần kiểm tra khả năng duy trì áp lực và cung cấp lưu lượng theo yêu cầu thiết kế.

Đây cũng là lý do việc tính toán thủy lực ngay từ giai đoạn thiết kế có vai trò đặc biệt quan trọng.

8. Hạng mục 7: Kiểm tra lối thoát nạn và chiếu sáng sự cố

Một hệ thống PCCC không chỉ tập trung vào việc dập lửa mà còn phải hỗ trợ con người thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Doanh nghiệp cần kiểm tra:

Số lượng lối thoát.
Chiều rộng lối thoát.
Khoảng cách tiếp cận lối thoát.
Cửa thoát nạn.
Hướng mở cửa.
Biển chỉ dẫn thoát nạn.
Đèn chiếu sáng sự cố.
Lối đi thực tế.
Vật cản trên tuyến thoát nạn.

TCVN 3890:2023 quy định việc trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống PCCC; TCVN 13456:2022 là tiêu chuẩn liên quan đến phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.

Một lỗi dễ gặp là hồ sơ thiết kế thể hiện lối thoát thông thoáng nhưng trên thực tế lại bị chắn bởi pallet, hàng hóa hoặc máy móc.

Do đó, cần kiểm tra hiện trạng sử dụng thực tế, không chỉ kiểm tra bản vẽ.

9. Hạng mục 8: Kiểm tra bình chữa cháy và phương tiện PCCC tại chỗ

Bình chữa cháy thường là hạng mục nhỏ về giá trị nhưng lại dễ bị bỏ sót khi công trình thay đổi bố trí.

Theo TCVN 3890:2023, việc trang bị và bố trí phương tiện PCCC phải được xác định phù hợp với yêu cầu của công trình.

Doanh nghiệp nên kiểm tra:

Chủng loại bình.
Số lượng.
Vị trí.
Biển báo.
Khả năng tiếp cận.
Tình trạng bình.
Chỉ dẫn sử dụng.
Thời hạn kiểm tra/bảo dưỡng theo yêu cầu áp dụng.

Không nên đặt bình chữa cháy ở vị trí bị che khuất hoặc quá xa khu vực cần sử dụng.

Đồng thời, cần rà soát xem việc bố trí máy móc, kệ hàng mới có làm thay đổi phạm vi tiếp cận của các phương tiện chữa cháy hay không.

10. Hạng mục 9: Kiểm tra hệ thống điện và các khu vực có nguy cơ cháy

Điện là một trong những nguồn nguy cơ cần đặc biệt chú ý trong nhà xưởng.

Trước khi đoàn thẩm định làm việc, nên kiểm tra:

Tủ điện.
Dây dẫn.
Thiết bị đóng cắt.
Bảo vệ quá tải.
Bảo vệ ngắn mạch.
Khu vực máy biến áp nếu có.
Phòng điện.
Cáp xuyên tường/sàn.
Các vị trí có nguy cơ phát nhiệt.
Khu vực chứa vật liệu dễ cháy.

Đặc biệt, cần chú ý các vị trí dây/cáp đi xuyên qua tường, sàn hoặc kết cấu ngăn cháy.

Nếu có yêu cầu về giải pháp ngăn cháy lan, các vị trí xuyên kỹ thuật cần được xử lý phù hợp với thiết kế và quy định áp dụng.

11. Hạng mục 10: Kiểm tra tính đồng bộ giữa hồ sơ và hiện trạng

Đây là hạng mục thường quyết định việc doanh nghiệp có phải sửa chữa trước khi hoàn thiện hay không.

Có thể sử dụng nguyên tắc:

Bản vẽ → thiết bị → vị trí → công năng → vận hành thực tế.

Ví dụ:

Bản vẽ thể hiện 20 đầu phun nhưng thực tế chỉ còn 18 do thay đổi kết cấu.

Bản vẽ thể hiện tủ chữa cháy ở hành lang nhưng thực tế tủ bị chuyển vào khu vực khác.

Bản vẽ thể hiện kho thành phẩm nhưng thực tế khu vực này đã trở thành kho nguyên liệu có cách bố trí khác.

Những khác biệt này cần được rà soát và xử lý trước khi đoàn thẩm định làm việc.

Checklist 10 hạng mục kiểm tra PCCC nhà xưởng

Doanh nghiệp có thể sử dụng checklist nhanh sau:

Những lỗi khiến nhà xưởng dễ phải sửa trước khi thẩm định

Trong thực tế, nhiều vấn đề không xuất phát từ việc doanh nghiệp không đầu tư hệ thống PCCC mà do hệ thống được triển khai không đồng bộ.

Một số lỗi cần đặc biệt tránh gồm:

Thiết kế một phương án nhưng sử dụng một công năng khác

Đây là lỗi có thể ảnh hưởng đến nhiều hạng mục cùng lúc.

Thay đổi mặt bằng nhưng không cập nhật hồ sơ

Việc di chuyển máy móc, kệ hàng hoặc vách ngăn có thể ảnh hưởng đến sprinkler, báo cháy và lối thoát.

Không kiểm tra hệ thống trước ngày đoàn làm việc

Nếu chỉ đến ngày thẩm định mới chạy thử hệ thống, doanh nghiệp rất dễ phát hiện lỗi quá muộn.

Thiếu kiểm tra liên động

Các hệ thống PCCC cần được xem xét trong mối quan hệ với nhau. Ví dụ, tín hiệu báo cháy, bơm chữa cháy và các thiết bị điều khiển liên quan cần được kiểm tra theo giải pháp thiết kế.

Hồ sơ hoàn công không phản ánh hiện trạng

Đây là một trong những nguyên nhân khiến quá trình xử lý hồ sơ kéo dài.

Doanh nghiệp nên kiểm tra PCCC trước đoàn thẩm định bao lâu?

Không nên đợi đến một vài ngày trước khi đoàn làm việc.

Tốt nhất, nên chia thành 3 vòng kiểm tra.

Vòng 1 – Kiểm tra hồ sơ

Đối chiếu toàn bộ bản vẽ, thuyết minh, danh mục thiết bị và hồ sơ liên quan.

Vòng 2 – Kiểm tra hiện trường

Đi từng khu vực, đối chiếu trực tiếp với bản vẽ và kiểm tra khả năng tiếp cận, vận hành.

Vòng 3 – Chạy thử hệ thống

Kiểm tra báo cháy, chữa cháy, bơm, tín hiệu, nguồn điện và các chức năng liên quan theo hồ sơ thiết kế.

Cách làm này giúp doanh nghiệp có thời gian sửa lỗi nếu phát hiện bất thường.

Cập nhật quy định PCCC nhà xưởng năm 2026

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là pháp luật PCCC đã chuyển sang giai đoạn áp dụng hệ thống quy định mới từ năm 2025.

Luật 55/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP cũng có hiệu lực từ cùng thời điểm.

Trong năm 2026, Nghị định 69/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng đã công bố các điểm mới của Nghị định này.

Điều này cho thấy doanh nghiệp không nên sử dụng các checklist hoặc hồ sơ PCCC cũ mà không kiểm tra lại căn cứ pháp lý đang áp dụng.

Đặc biệt với dự án mới, dự án cải tạo, mở rộng hoặc thay đổi công năng, việc xác định đúng yêu cầu pháp lý ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế phát sinh chi phí.

Kết luận: Kiểm tra tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng trước thẩm định là bước không thể bỏ qua

Tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng cần được nhìn nhận như một hệ thống yêu cầu tổng thể, bao gồm pháp lý, thiết kế, thiết bị, thi công, vận hành và hiện trạng công trình.

Trước khi đoàn thẩm định làm việc, doanh nghiệp nên kiểm tra tối thiểu 10 nhóm hạng mục:

Hồ sơ – công năng – báo cháy – sprinkler – họng nước – máy bơm – thoát nạn – phương tiện PCCC – hệ thống điện – tính đồng bộ giữa hồ sơ và hiện trạng.

Quan trọng hơn, không nên đợi đến sát ngày thẩm định mới bắt đầu kiểm tra. Việc rà soát từ sớm giúp chủ đầu tư phát hiện những vấn đề như thay đổi công năng, thiếu thiết bị, sai vị trí, đường ống chưa phù hợp, đầu phun bị che chắn hoặc hồ sơ không khớp hiện trạng.

Trong bối cảnh quy định PCCC đã có những thay đổi quan trọng từ năm 2025 và tiếp tục được cập nhật trong năm 2026, một quy trình kiểm tra bài bản sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, hạn chế cải tạo, kiểm soát chi phí và chủ động hơn trước khi đoàn thẩm định làm việc.

Nếu đang chuẩn bị xây mới, cải tạo hoặc hoàn thiện PCCC cho nhà xưởng, việc rà soát tiêu chuẩn PCCC nhà xưởng ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ luôn hiệu quả và tiết kiệm hơn so với sửa chữa sau khi công trình đã hoàn thiện.

Rate this post